Gezond Verstand zegt NEEN tegen een fusie. Niet met Koksijde en ook niet met Middelkerke.
De fusie van gemeenten is de afgelopen jaren een item dat af en toe de kop op steekt. De Vlaamse Regering wil het aantal gemeenten verminderen en zij heeft daar wel wat geld voor over. Op 29 januari 2021 keurde de Vlaamse regering namelijk een besluit goed met de regels voor schuldovername bij fusies van gemeenten op 1/1/2025. In geval van een fusie neemt de Vlaamse Regering dus een deel van de schulden over. De fusie moet gerealiseerd zijn tegen 1 januari 2025. Belangrijke nuance is wel dat dit alleen geldt in het geval de nieuwe gemeente na de fusie ten minste 20.000 inwoners telt. Hoe groter de fusiegemeente, hoe hoger de schuldovername ook. Een voorbeeldje zie je in de tabel hieronder.
| Grootte van de fusiegemeente | Schuldverlichting per inwoner |
| 20 000 – 25 000 inwoners | 200 EUR |
| 25 000 – 30 000 inwoners | 300 EUR |
| 30 000 – 35 000 inwoners | 400 EUR |
| vanaf 35 000 inwoners | 500 EUR |
Op 1 januari 2023 telde Nieuwpoort 11.487 inwoners. Middelkerke heeft ruim 19.000 inwoners.Een fusie zou beide gemeenten dus een schuldverlichting van 400 euro per inwoner opleveren of ruim tien miljoen euro. Eenmalig. Een fusie zal de casino-schuld van Middelkerke dus niet in rook doen opgaan – het verhaal dat her en der de ronde doet (nl. dat Nieuwpoort zou moeten opdraaien voor de schulden van Middelkerke) – klopt dus geenszins.
Sinds 1 januari 2019 ontstonden in Vlaanderen zeven nieuwe gemeenten door de samenvoeging van vijftien ‘oude’ gemeenten. Het is trouwens opmerkelijk dat nagenoeg alle fusies die op dit moment bekend zijn geworden, er op initiatief van CD&V-burgemeesters zijn gekomen…
Het toegenomen takenpakket is hét argument om te pleiten voor gemeentefusies. Fusie zorgt ervoor dat de capaciteit van een bestuur groter wordt. De gemeente beschikt over meer personeel, meer financiële middelen, meer infrastructuur en een groter netwerk. Dat zou perspectieven openen om de dienstverlening te verbeteren, de beleidsvoering en de interne organisatie te versterken.
Toch ben ik geen voorstander van een (opgelegde) fusie van gemeenten. Fusies van gemeenten kunnen inderdaad voordelen opleveren, maar de beloofde kostenbesparingen zijn vaak bescheiden of onbestaand. Recent onderzoek uit Nederland, dat veel ervaring heeft met gemeentelijke fusies, toont namelijk aan dat een gemeente na een fusie niet altijd goedkoper bestuurd wordt. De beloofde kostenbesparing blijft vaak ver onder de verwachtingen of blijft zelfs volledig achterwege. Meer zelfs, fusie kan een negatieve financiële weerslag hebben. Het levert complexiteit op als je fuseert. Zeker de eerste jaren, maar ook later: hoe groter een gemeente, hoe meer overleg, hoe meer ambtenaren enzovoorts. De burgemeester verdient meer en ambtenaren gaan meer verdienen. De gemeente wil beter gekwalificeerde mensen nu ze groter zijn, hetgeen veel geld kost.
Een tweede – belangrijk – element is dat een fusie de afstand tussen burger en bestuur doet toenemen. Het is evident dat hoe groter de gemeente, hoe minder contact tussen de individuele inwoner en zijn burgemeester of schepenen, terwijl net dat niet alleen de charme maar ook de slagkracht is van de gemeenten. Nederland heeft veel ervaring op vlak van gemeentefusies (“herindelingen” heet het daar). Wel daar is gebleken dat mensen minder gaan stemmen na zo’n herindeling; hetgeen een duidelijk signaal is dat mensen zich niet meer kunnen identificeren met hun stad en afhaken. In geval van Nieuwpoort is het nog eens zo dat wij de kleinere partner zullen zijn, en daardoor de kans groot is dat we zullen opgeslorpt worden door de buurgemeenten.
Ten derde voldoet Nieuwpoort: onze stad kan haar taken aan net zoals elk modern bedrijf dat moet kunnen. Maar fuseren omdat we onze taken niet zouden aankunnen? Verre van!
Tot slot kan een fusie maar lukken als er een politiek, administratief en maatschappelijk draagvlak is. Wie met de mensen in de straat praat, die moet durven vaststellen dat dit draagvlak er niet is. De Nieuwpoortenoare zit niet te lonken naar Koksijde noch naar Middelkerke. Nieuwpoort kan het wel alleine.
Gezond Verstand Nieuwpoort zegt dus NEEN tegen een opgelegde fusie.
Dimitri Dedecker
